Bir saniye gecikme dönüşümünüzü %7 düşürür (Akamai, 2025). Google 2024'ten beri Core Web Vitals'ı sıralama faktörü olarak kullanıyor. Site hızı artık "olsa iyi olur" değil, satışın doğrudan belirleyicisi. Bu rehberde hız iyileştirme rehberi A'dan Z'ye.
Hız ölçüm araçları
- PageSpeed Insights (Google) — Lab + Field veri
- WebPageTest — derinlemesine waterfall analizi
- Lighthouse (Chrome DevTools) — geliştirme sırasında
- Chrome UX Report (CrUX) — gerçek kullanıcı verisi
- GTmetrix — kullanıcı dostu rapor
Core Web Vitals nedir?
- LCP
- En büyük öğenin yüklenmesi. Hedef: < 2.5s
- INP
- Kullanıcı etkileşiminden tepkiye geçen süre. Hedef: < 200ms
- CLS
- Beklenmedik layout kayması. Hedef: < 0.1
Görsel optimizasyonu
Tipik sitenin %60-70'ini görsel ağırlığı oluşturur. WebP veya AVIF formatı, doğru boyutta (responsive srcset), lazy loading (sadece above-the-fold dışında!), Cloudflare Image veya benzeri CDN. Tek başına bu adımlar LCP'yi %40-60 düşürebilir.
Font stratejisi
- Sadece kullandığınız ağırlıkları yükleyin (örnek: 400 + 700)
- font-display: swap kullanın (FOIT yerine FOUT — daha iyi UX)
- preconnect ile fonts.gstatic.com'a erken bağlantı
- Variable font'lar (Inter, Space Grotesk) dosya boyutunu küçültür
JS bundle küçültme
INP'nin en büyük düşmanı büyük JS bundle. Code splitting, tree shaking, dynamic import kullanın. Kullanmadığınız kütüphaneleri kaldırın. React Server Components ve Qwik gibi "daha az JS" yaklaşımları artık standart.
Cache stratejisi
Statik kaynaklar (CSS, JS, görsel) için 1 yıl cache. HTML için kısa cache + revalidation. CDN ile edge cache. WordPress'te LiteSpeed Cache veya WP Rocket, sayfa cache + browser cache + GZIP + minify hepsini tek araçta yapar.
Sunucu yanıt süresi (TTFB)
TTFB 600ms altında olmalı. Yavaşsa sebep: kötü hosting, fazla plugin, database optimize edilmemiş, query sayısı çok, opcache kapalı. WordPress için Redis Object Cache eklentisi büyük fark yaratır.
CDN kullanımı
Cloudflare ücretsiz planı bile Türkiye için belirgin hız artırır. Static asset'ler İstanbul edge'inden gelir; orijin sunucusu Hollanda'da olsa bile kullanıcı 30-50ms gecikme yaşar. Pro plan ($25/ay) Polish (otomatik image optimize) + Mirage + Argo Smart Routing getirir.
Third-party script'ler
Google Analytics, Facebook Pixel, Tag Manager, Live Chat — bunların her biri 30-100ms ek yük. Hangi script'lerin gerçekten gerekli olduğunu denetleyin. Defer/async attribute'larıyla ana yüklemeyi engellemesin.
Veritabanı optimizasyonu
- Düzenli OPTIMIZE TABLE
- Yavaş query log analizi
- İndex'leri doğru kullanma
- WordPress için: revisions limit, transient temizleme
- E-ticaret için: ürün varyant indeksleri
Mobile için ekstra dikkat
Lighthouse mobil ölçümünde kasıtlı olarak yavaş CPU ve ağ simüle ediliyor; mobil skoru her zaman düşük çıkar. Hedef: mobil için Lighthouse 85+. Bunun için: critical CSS inline, lazy hydration, image lazy load, gereksiz JS kaldırma.